# DIABETIESE VOETULKUSSE EN DIABETES-GEASSOSIEERDE PERIFERE ARTERIËLE SIEKTE

Diabetes kan beide die senuwees en die slagare in u bene en voete beskadig. Dit verhoog die risiko van voetsere (ulkusse) wat stadig genees, en in ernstige gevalle gangreen. Die mees gevreesde komplikasie is amputasie – wat goeie sorg gewoonlik kan voorkom.

## Diabetes-geassosieerde Perifere Arteriële Siekte

By diabetes beskadig hoë bloedsuiker geleidelik die bloedvate en senuwees regdeur die liggaam. Met verloop van tyd kan dit die volgende affekteer:
die oë (retinopatie)
die niere (nefropatie)
die senuwees (neuropatie – verlies van gevoel, dikwels in die voete)
die slagare, wat verharding van die slagare versnel en die risiko van hartaanval, beroerte en swak bloedsomloop in die bene verhoog
Goeie beheer van u bloedsuiker – tesame met u bloeddruk, cholesterol en om nie te rook nie – is die beste manier om hierdie probleme te vertraag of te voorkom. Indien dit onbeheer gelaat word, kan diabetes tot ernstige skade lei, insluitend voetsere wat in gangreen kan oorgaan en tot amputasie kan lei.

### Oorsake

Hoe langer u reeds diabetes het, hoe hoër is u risiko vir hierdie vaskulêre probleme. Die risiko is nog groter indien u ook hoë bloeddruk het, rook, nie oefen nie, oorgewig is, of 'n hoëvet-dieet eet.

### Simptome

Diabetes-verwante vaskulêre probleme kan op verskeie maniere voorkom:
Wasige sig of swewende kolletjies
Swelling van die gesig of ledemate, of skielike gewigstoename
Skuimerige urine
Voetsere (diabetiese voetulkusse)
Verlies van gevoel, of brand, in die hande of voete
Beenpyn wanneer u loop
Hoë bloeddruk of borspyn

### Toetse

Ek begin met u geskiedenis en 'n ondersoek, en 'n bloedtoets om u bloedsuiker en cholesterol te meet. Afhangende van u simptome, kan ander ondersoeke insluit:
Oë – 'n oogondersoek vir retinopatie.
Niere – 'n urinetoets vir proteïen (albumien).
Beenbloedsomloop – 'n enkel-brachiale drukindeks (ABPI) vergelyk die bloeddruk by u enkel en arm, en 'n dupleks-ultraklankskandering toon waar die slagare vernou is.
Een belangrike punt: by diabetes is die enkelslagare dikwels styf en gekalsifiseer, wat die ABPI vals normaal kan laat lyk. Om hierdie rede is 'n toondruk (toon-brachiale indeks) meer betroubaar by mense met diabetes.

## Behandelingsopsies

### Optimale Mediese Terapie

Behandeling het ten doel om alles te beheer wat u slagare beskadig: bloedsuiker (met insulien of glukoseverlagende medikasie), bloeddruk, en cholesterol (gewoonlik 'n statien). 'n Antiplaatjiemiddel soos aspirien of clopidogrel verlaag die risiko van stolsels.

### Behandel Perifere Arteriële Siekte

Wanneer 'n voetulkus ontwikkel, word dit dadelik behandel met verbande en, indien dit geïnfekteer is, antibiotika – terwyl ek nagaan of genoeg bloed die voet bereik vir dit om te genees. Dit is belangrik om ulkusse vroeg te behandel, want as die weefsel afsterf, kan 'n deel van die voet of been verloor word.
Indien die bloedsomloop swak is, kan bloedvloei herstel word deur angioplastie ('n ballon, soms met 'n stent, om die slagaar van binne oop te maak) of deur omleidingschirurgie (bypass) ('n aar- of materiaalgreffie wat bloed om die blokkasie lei). Soms word die plaak direk verwyder (endarterektomie). Die beste opsie hang af van waar die blokkasies is.

### Algemene Riglyne

U kan baie doen om uself te beskerm:
Hou op rook
Eet 'n gesonde, laevet-dieet en behou 'n gesonde gewig
Oefen gereeld
Toets u bloedsuiker soos aanbeveel
Ondersoek u voete elke dag, beskerm hulle teen besering, en hou hulle skoon en droog

Verwysings
Intersocietal IWGDF, ESVS and SVS Guidelines on Peripheral Artery Disease in People with Diabetes and a Foot Ulcer (2023).
IWGDF Practical Guidelines on the Prevention and Management of Diabetes-related Foot Disease (2023 update).

Meer Video's oor Diabetes-geassosieerde Vaskulêre Siekte

## Ons Dienste

### Arteriële
Prosedures

Standaard oop arteriële chirurgiese prosedures om bloedvloei na die ledemate te herstel of te rekonstrueer.
Femoropopliteale omleiding
Femorale endarterektomie
Femoropopliteale trombektomie
Femorotibiale omleiding

### Endovaskulêre
Prosedures

Hierdie minder ingrypende prosedures is die voorkeurtegniek en word dikwels as 'n eerstelinie-strategie beskou.
Angioplastie met of sonder stent van
Superfisiële femorale slagaar
Popliteale slagaar
Tibiale slagare
Perifere arteriële kateter-gerigte trombolise

### Hibriede
Prosedures

Gekombineerde endovaskulêre en oop chirurgiese prosedures word selektief gebruik om bloedvloei na die ledemate te herstel.
Femorale endarterektomie met perifere angioplastie
Femoropopliteale trombektomie met perifere angioplastie met of sonder stent

### Wondsorg

Ons bied die hele reeks konserwatiewe wondsorgmetodes sowel as gevorderde wondsorgmetodes aan, insluitend chirurgiese debridement, negatiewedruk-wondterapie en / of hiperbariese suurstofterapie vir komplekse wonde wat verband hou met arteriële ontoereikendheid of perifere neuropatie sekondêr tot diabetes. Vir meer inligting, besoek asseblief www.wondsorg.co.za

### Hiperbariese Suurstofterapie

Ons het 'n uitstekende span hiperbariese tegnoloë wat my bystaan om Hiperbariese Suurstofterapie aan pasiënte met internasionaal aanvaarde indikasies te bied, insluitend diabetiese voetulkusse. Vir meer inligting, besoek asseblief www.hbo.co.za

Indien u enige probleme met enige van hierdie toestande ondervind, kontak asseblief u huisarts of u vaskulêre chirurg. Indien u in Pretoria woon en nog nie 'n vaskulêre chirurg gesien het nie, is u meer as welkom om my spreekkamers vir 'n formele konsultasie te kontak.

Kontak ons

## Gregory Weir Vaskulêre Chirurgie

Die doel van hierdie webwerf is om Dr Weir se pasiënte en hul families toegang te bied tot inligting oor vaskulêre siekte in die algemeen, sowel as spesifieke inligting oor sekere siekteprosesse. Die inligting op hierdie webwerf is nie noodwendig op alle pasiënte met dieselfde diagnose van toepassing nie. Indien u nie 'n pasiënt van Dr Weir is nie, beskou asseblief nie die inligting op hierdie webwerf as 'n plaasvervanger vir 'n deeglike beoordeling deur 'n gekwalifiseerde vaskulêre chirurg nie. Indien u twyfel, raadpleeg u dokter.
Indien u 'n mediese noodgeval ervaar, bel ons. Indien u nie deurkom nie of indien ons nie beskikbaar is nie, besoek asseblief u naaste ongevalle-afdeling.

## Spreekkamers

Vaskulêre & Hiperbariese Eenheid, Life Eugene Marais Hospitaal, Pretoria

Medies hersien deur Dr Gregory Weir, vaskulêre chirurg. Laas opgedateer Junie 2026.